Shoutbox

De shoutbox wordt geladen...

De maan

Werkstuk ANW


Niveau: 4 VMBO HAVO VWO

Taal:

Opmerking:


Bekeken: 3535 keer


Beoordeling


Dit huiswerk delen & naar vrienden sturen




De maan



1. Het ontstaan van de maan

2. Het landschap van de maan

3. De invloed van de maan op de aarde

4. De mens op de maan



Aarde in verhouding met de maan





1. Het ontstaan van de maan.

Er zijn drie verschillende theorieën over het ontstaan van de maan. De eerste theorie luidt als volgt: wetenschappers namen aan dat de maan en de aarde ooit één planeet waren, omdat het onderzoek van maanstenen aantoont dat de maan ongeveer net zo oud is als de aarde (4,5 tot 4,7 miljard jaar oud). De meeste stenen van het maanoppervlak hebben een ouderdom van 4,6 tot 5 miljard jaar, terwijl de oudste stenen die wij op aarde terugvinden een leeftijd hebben van 5 miljard jaar. Ze geloofden dat de maan lang geleden van de aarde is losgebroken en daarna een afzonderlijke lichaam is gaan vormen dat sinds die tijd om de aarde draait. De tweede theorie is dat de maan en de aarde ongeveer tegelijk en in elkaars nabijheid zijn ontstaan uit een gaswolk rond de zon en kunnen worden gezien als een soort dubbelplaneet. De derde theorie is dat de aarde en de maan allebei aparte hemellichamen zijn, ontstaan in de gaswolk om de zon, maar dat de maan in een baan om de aarde is ingevangen en daar ook in is gebleven. Tegenwoordig gaan wetenschappers uit van die tweede theorie.





volle maan met duidelijk de maankraters te zien



2. Het “uiterlijk” en “innerlijk” van de maan

Na de zon is de maan het helderste object aan de hemel. Vanaf de aarde zie je alleen de kant van de maan waar de zon op valt. Omdat de maan ongeveer elke maand om de aarde draait (in 27,3 dagen om precies te zijn), lijkt de maan elke dag iets van vorm te veranderen. Zo zie je dus dat het één keer per maand volle maan is (je ziet de hele maan), twee keer per maand halve maan (eerste en laatste kwartier) en ook twee keer per maand de “sikkel” als de maan tussen halve en volle maan inzit.

Eens in de zoveel jaren heb je een maansverduistering, dan staat de aarde tussen de zon en de maan in. Dat is niet zo’n spectaculair gezicht als een zonsverduistering, maar de maan kleurt rood en het heeft wel iets. Soms wordt de maan niet totaal verduisterd en dan wordt hij alsnog bestraald door zonnestralen, die afkaatsen op de atmosfeer van de aarde. Dan heeft de maan een groenige kleur.

Als je met het blote oog naar de maan kijkt zie je voornamelijk donkere en lichte vlekken. Die donkere vlekken zijn inslagkraters. Sommige zijn zo groot dat ze een doorsnee hebben van wel 240 km. Dat is bijna net zo groot als Nederland “lang” is. De meeste kraters hebben een opstaande wand die niet zo ver boven de krater uitkomt, maar er is één krater die een wand heeft die 3050 meter boven het diepste punt van de krater uitkomt. Galilei noemde de kraters, oftewel de grijze vlekken zoals hij ze zag, zeeën en hoewel men nu weet dat er zeker geen water in die kraters zit, heten ze nog steeds zeeën. Zo heb je de Wolkenzee (Mare Nubium), de Oceaan der Stormen (Oceanus Procellarum) en de Golf der Regenbogen (Sinus Iridum). De kraters zijn waarschijnlijk door meteoriet inslagen ontstaan. Men heeft er lang over getwijfeld of ze niet door vulkanische activiteit zijn ontstaan omdat het lijkt alsof ze in vulkanische gordels liggen. Men vermoedt dat het zo lijkt dat ze in gordels liggen omdat de ene inslag later plaatsvond dan de andere en de nieuwere de wand van de oudere krater verpletterde. Zo lijken de wanden van de kraters in gekronkelde lijnen te liggen, terwijl het eigenlijk gewoon allemaal door een ander doorbroken of niet doorbroken cirkels zijn.

Er is nog steeds vulkanisme op de maan aanwezig, maar niet in zo’n sterke mate dat het echt duidelijk zichtbaar is, wel komen er zogeheten maanbevingen voor die ontstaan door beweging onder de korst, vandaar dat men weet dat er nog enig vulkanisme bestaat. De maan heeft volgens seismologische onderzoeken een hete kern, die wel veel kleiner is dan die van de aarde, met daaromheen de asthenosfeer, een laag van half gesmolten gesteente en daarop de korst, die bestaat uit puinachtige regoliet. De maan heeft tegenwoordig bijna geen magnetisch veld, maar omdat sommige gebieden nog wel enig magnetisme vertonen, moet de maan wel ooit een vrij sterk magnetisch veld hebben gehad. De maan is zwaarder aan de kant van de aarde zodat het centrum van de massa met ongeveer 2 km afwijkt richting aarde t.o.v. het echte geometrische centrum. De korst aan de zijde van de aarde is dunner dan aan de achterzijde van de maan. De maan heeft geen atmosfeer en geen water. Doordat de maan geen dampkring heeft, zijn er gigantische temperatuurverschillen op de maan. In de zon (overdag) is de temperatuur 125oC terwijl het op de donkere kant van de maan –170oC is.





doorsnede van de maan



3. De invloed van de maan op de aarde

De belangrijkste invloed die de maan heeft op de aarde is die van eb en vloed. Door de aantrekkingskracht van de maan wordt alles op aarde dat geen vaste substantie heeft een klein beetje uitgerekt in de richting van de maan. Dat is heel duidelijk te zien bij de zee. Bij eb ligt de kustlijn verder van het land af dan bij vloed.

De zwaartekrachtswerking tussen de twee hemellichamen veroorzaakt een ander fenomeen. De rotatie-energie van de aarde wordt voor een heel klein gedeelte overgedragen naar de Maan. De rotatie van de Aarde vertraagt hierdoor langzaam : met ongeveer 1,48 milliseconde per eeuw. En de Maan, die meer energie krijgt, komt op een hogere baan de maan verwijdert zich van de Aarde elk jaar met ongeveer 3.8 centimeter.

Dezelfde zwaartekrachtswerking is er de oorzaak van dat de Maan synchroon rond de aarde draait, zodat ze steeds dezelfde zijde naar de aarde keert (haar omloop rond de Aarde duurt even lang als haar rotatie rond haar as). Net zoals de rotatie van de Aarde vertraagd wordt onder invloed van de Maan, wordt de rotatie van de Maan door de Aarde vertraagd totdat ze steeds dezelfde zijde naar de Aarde keerde. Bij bijna alle satellieten is hetzelfde gebeurd : zij hebben steeds dezelfde zijde naar de moederplaneet gericht. Ooit zal de Aarde zoveel vertraagd zijn dat ze steeds dezelfde zijde naar de Maan richt net zoals dat het geval is bij Pluto en Charon.





4. De mens op de maan

Er was al jaren lang een strijd tussen Rusland en Amerika wie de meeste en snelste vooruitgang boekte op het gebied van ruimtevaart en technologie. De Russen behaalde in 1966 een hele grote overwinning door een zachte landing op de maan, maar het was in 1969 dat de eerste Amerikaanse man op de maan landde (Neil Armstrong). Nu gaat men regelmatig naar de maan, voor onderzoek etc. Men gelooft zelfs dat je over een paar jaar als toerist naar de maan op vakantie kan. Je hebt zelfs sites waarop staat hoe jouw vakantie op de maan eruit gaat zien, wanneer je landt, waar je in vliegt, hoe je hotel eruit ziet…(bijvoorbeeld: http://www.asi.org/adb/01/02/moonvac.html). Er is al iemand meegeweest naar de maan als toerist maar hij heeft er flink wat voor moeten betalen. Er zijn plannen voor steden en hotels op de maan en die worden dan ook al op verscheidene sites aangegeven met “…met prachtig uitzicht op de aarde…” en “…gelegen aan de rand van de schitterende krater van de Oceaan der Stormen…”.

Als deze plannen ooit gerealiseerd zullen worden, wat waarschijnlijk wel ooit gebeurt, zullen er op de maan door middel van bijvoorbeeld een biotoop normale levensomstandigheden moeten worden gecreëerd. Er moet drinkwater komen, een atmosfeer, zuurstof en de enorme temperatuurverschillen moeten onderdrukt worden, want het menselijk lichaam kan niet tegen dat soort verschillen van temperatuur. Het zal uiteraard duur blijven, veel duurder dan een vakantie hier op aarde. Waarschijnlijk zullen maanvakanties een paar miljoen dollar gaan kosten.



eerste voetstap op de maan, gezet door Neil Armstrong, 1969